Em đang ở bước nào trong chuyện chọn môn, chọn trường

Chuyện chọn tổ hợp có một chỗ khó ít ai nói: câu trả lời đúng phụ thuộc em đang đứng ở đâu. Một em lớp 10 sắp ký phiếu chọn môn cần thứ khác hẳn một em lớp 12 đã chốt môn từ hai năm trước.

Bài này không đo gì mới. Nó xếp lại những phép đếm chúng tôi đã làm trên đề án tuyển sinh 2026 của mười tám trường, theo sáu tình huống, để em đọc đúng thứ mình cần.

Một. Em lớp 10, sắp chọn bốn môn lựa chọn

Đây là lúc quyết định nặng nhất, vì bốn môn ấy đi theo em tới hết lớp 12.

Tin đỡ lo trước: chưa chọn môn nào, em đã với tới 287 trong 500 lượt ngành, nhờ những tổ hợp gồm toàn môn ai cũng học. Và bộ bốn môn nào cũng đưa em tới ít nhất 60% số lượt.

Chỗ thật sự tạo khác biệt là môn đầu tiên. Bài về bốn môn lựa chọn đo thấy môn thứ ba và thứ tư gần như không thêm gì, còn bài về môn lựa chọn đầu tiên đo cả bảy môn xem môn nào mở nhiều nhất.

Một cạm bẫy đáng biết: đừng chọn một môn chỉ vì nó ghép đủ một mã khối. Phép đếm về môn thứ hai trong một khối tìm thấy ba khối — X06, X07, X74 — đòi em bỏ thêm một suất môn lựa chọn mà không mở thêm lượt ngành nào.

Hai. Em đã nhắm sẵn một nhóm ngành

Nếu em biết mình muốn đi hướng kỹ thuật, sư phạm hay kinh doanh, câu hỏi hẹp lại rất nhiều.

Bài nhắm nhóm ngành nào thì chọn môn gì chia 500 lượt theo lĩnh vực. Ba kết quả đáng nhớ: nhóm kinh doanh và nhóm nhân văn vào được hết mà không cần chọn môn nào đặc biệt; nhóm kỹ thuật và công nghệ thông tin phụ thuộc gần hết vào một môn Vật lí; còn nông lâm là ngoại lệ, môn của nó là Sinh học.

Còn nếu em muốn biết cần nhìn mấy khối là đủ, bài đếm theo nhóm ngành thấy chín trong mười nhóm chỉ cần một tới bốn khối. Riêng sư phạm thì không gom được, vì nó gộp mười hai ngành dạy mười hai môn khác nhau.

Ba. Em lớp 12, môn đã chốt, đang xếp nguyện vọng

Lúc này chọn môn không còn là câu hỏi. Câu hỏi là trường nào xét gì.

Đây là chỗ dễ mất thời gian nhất nếu tìm sai hướng. Phép đếm về công thức tổ hợp cho thấy 500 lượt ngành dùng tới 234 kiểu ghép khác nhau, và 96% số kiểu ấy chỉ đúng một trường dùng. Nghĩa là bảng tổng hợp toàn quốc không giúp được mấy.

Thứ giúp được: đọc đề án của trường mình nhắm, và đọc nhiều hơn một ngành, vì trong cùng một trường thì kiểu ghép có lặp lại.

Bài cùng một ngành mỗi trường xét một kiểu đếm được 113 trong 114 ngành có mặt ở nhiều trường đều có ít nhất hai trường xét khác nhau. Và bài về độ rộng của từng trường cho thấy có trường mở đúng hai tổ hợp cho cả 70 ngành, có trường mở tới chín.

Bốn. Em đi đường năng khiếu

Vẽ, hát, biểu diễn, thể thao, kiến trúc, sư phạm mầm non.

Với nhóm này, gần như mọi phép đếm ở trên không nói được gì về em, và cần nói thẳng như vậy. Ba mươi lượt trong tệp của chúng tôi nằm ngoài tầm của mọi cách chọn môn, và 29 trong số đó đòi một bài thi do chính trường tổ chức.

Bài về khối năng khiếu nói kỹ phần này, kể cả hiểu nhầm hay gặp nhất: điểm môn Âm nhạc hay Mĩ thuật học ở phổ thông không phải điểm năng khiếu.

Thứ quyết định với em là lịch và nội dung thi năng khiếu của từng trường, và đó là thông tin chỉ thông báo riêng của trường mới có.

Năm. Em học ngoại ngữ không phải tiếng Anh

Tiếng Nhật, Pháp, Trung, Nga, Đức, Hàn.

Các khối D theo thứ tiếng nằm gần hết ở phần đuôi của bảng tổ hợp — phần mà phép đếm về độ tập trung thấy là hơn hai phần ba số khối chỉ một tới ba trường xét. Với phần lớn học sinh, cái đuôi ấy bỏ qua được; với em thì nó chính là đường đi.

Bài về khối D theo từng thứ tiếng liệt kê mã nào ứng với thứ tiếng nào. Nhưng phải tra riêng từng trường, vì trường nào nhận thứ tiếng của em là chuyện của trường ấy.

Sáu. Em không định thi tổ hợp

Không phải ai cũng đi đường ba môn.

Bài không thi tổ hợp nào thì học được ngành gì đếm được 30 ngành trong danh mục không hỏi em thi khối nào — chúng xét học bạ hoặc bằng tốt nghiệp, bậc Cao đẳng và Trung cấp. Đó là cửa mà mọi bài khối thi đều bỏ quên.

Một câu chung cho cả sáu

Mọi con số trong các bài trên đếm trên 500 lượt ngành, bóc từ đề án tuyển sinh 2026 của mười tám trường mà chúng tôi mở được. Đó không phải toàn bộ trường của cả nước, và trong mười tám trường ấy không có trường bách khoa, y dược chuyên ngành, khoa học xã hội nhân văn hay nghệ thuật nào.

Nghĩa là các con số nói đúng về hình dạng — nhóm nào rộng, nhóm nào hẹp, môn nào mở nhiều — và nói kém chính xác về mức tuyệt đối cho từng ngành cụ thể.

Nên bài nào của chúng tôi cũng kết bằng cùng một câu, và bài này cũng vậy: trước khi chốt, em mở lại đề án của trường mình nhắm. Đó là văn bản có hiệu lực; những gì chúng tôi đếm chỉ là chỗ chỉ đường tới nó.

Ba điều nên nhớ

1. 1.Câu trả lời đúng phụ thuộc em đang ở bước nào. Lớp 10 cần biết môn nào mở nhiều cửa; lớp 12 cần biết trường nào xét gì. Hai câu hỏi khác nhau.
2. 2.Có hai nhóm mà phép đếm theo môn không giúp được: em đi đường năng khiếu và em học ngoại ngữ khác tiếng Anh. Cả hai đều phải tra riêng từng trường.
3. 3.Không bảng tổng hợp nào thay được đề án của trường, kể cả bảng của chúng tôi, vì 96% cách ghép tổ hợp chỉ đúng một trường dùng.

Muốn tra thẳng một khối cụ thể gồm môn gì và trường nào xét, trang tra cứu khối thi có bảng của từng khối.

Số trong bài này lấy ở đâu

• •Mọi con số nhắc lại trong bài đều đã đo và ghi nguồn ở chính bài được dẫn. Bài này không đo gì mới, chỉ xếp lại theo tình huống người đọc.
• •Nền dữ liệu chung: 500 bản ghi có tổ hợp trong tệp quan sát của dự án, ngày 11/9/2026, bóc từ trang tuyển sinh của mười tám trường trong tháng 8 và 9/2026 bằng npm run khoi:ra trong mã nguồn.
• •Bốn môn ai cũng học và chín môn lựa chọn: Thông tư 32/2018/TT-BGDĐT, sửa đổi bởi Thông tư 13/2022/TT-BGDĐT.
• •Quy định về mã tổ hợp: Công văn 2304/BGDĐT-GDĐH ngày 4/5/2026 của Bộ Giáo dục và Đào tạo, mục 2.
• •Bài viết nói về mùa tuyển sinh 2026. Trước khi chốt môn học hay chốt nguyện vọng, các em mở lại đề án của trường mình nhắm, vì đó mới là văn bản có hiệu lực, còn bài này chỉ là chỗ chỉ đường.