Chọn bốn môn lựa chọn thế nào thì mở được nhiều ngành nhất

Từ lớp 10, chương trình giáo dục phổ thông 2018 cho các em chọn bốn môn trong chín môn lựa chọn. Đó là thứ các em thật sự chọn. Còn khối thi chỉ là hệ quả của lựa chọn ấy.

Nhưng gần như mọi bài hướng nghiệp lại nói theo chiều ngược lại: kể tên khối, rồi mới lần ra môn. Bài này đo thẳng theo chiều đúng.

Chúng tôi lấy 500 lượt ngành đã bóc được từ đề án tuyển sinh 2026 của mười tám trường, rồi hỏi một câu duy nhất: với mỗi bộ môn các em chọn, bao nhiêu lượt trong số đó mở cửa?

Chưa chọn gì đã có 287 trong 500 lượt

Đây là chỗ nên biết trước khi lo lắng.

Bốn môn Ngữ văn, Toán, Ngoại ngữ 1 và Lịch sử thì mọi học sinh đều học. Ghép ba trong bốn môn ấy được bốn tổ hợp có thật: D01, D14, C03 và D09. Chỉ với chúng, các em đã với tới 287 trong 500 lượt ngành, tức 57%.

Nghĩa là hơn một nửa số cửa trong tệp của chúng tôi mở sẵn cho mọi học sinh, không phụ thuộc em chọn môn gì ở lớp 10.

Môn đầu tiên quyết định nhiều nhất

Vật lí một mình mở thêm 103 lượt, gần gấp đôi môn đứng thứ hai. Sau ba môn đầu là một vách đá: từ 46 tụt xuống 17.

Môn thứ ba và thứ tư gần như không thêm gì

Bắt đầu từ bộ bốn môn mở nhiều cửa nhất, rồi bỏ dần môn cuối:

Môn thứ nhất thêm 103. Môn thứ hai thêm 51. Môn thứ ba thêm 12. Môn thứ tư thêm 13.

Nói cách khác, hai lượt chọn đầu quyết định gần hết, còn hai lượt sau chỉ nhích thêm chút ít. Nếu em còn phân vân môn thứ ba và thứ tư, con số này nói rằng cứ chọn theo môn em học được và thích học, vì tính theo số cửa thì chúng gần như tương đương.

Chọn bộ nào cũng vào được ít nhất 60%

Có 126 cách chọn bốn môn trong chín môn. Chúng tôi đếm cả 126 bộ.

Khoảng cách giữa bộ rộng nhất và bộ hẹp nhất là 166 lượt. Nghe nhiều, nhưng đọc theo tỉ lệ thì khác hẳn: 93% so với 60%. Ngay cả bộ bốn môn hẹp nhất vẫn mở được ba phần năm số cửa trong tệp.

Đó là vì phần nền 287 lượt không ai mất đi cả.

Hai phép so nữa cho thấy môn nào nặng ký:

• •Bộ bốn môn tốt nhất mà không có Vật lí: Hoá học, Sinh học, Giáo dục kinh tế và pháp luật, Tin học, với 404 lượt.
• •Bộ bốn môn tốt nhất mà không có Hoá học: Vật lí, Sinh học, Địa lí, Giáo dục kinh tế và pháp luật, với 447 lượt.

Bỏ Vật lí tốn của em 62 lượt so với bộ rộng nhất. Bỏ Hoá học chỉ tốn 19.

Âm nhạc và Mĩ thuật: con số 0 không có nghĩa là vô dụng

Đây là chỗ dễ đọc sai nhất trong bài, nên nói cho rõ.

Hai môn ấy hiện lên với số 0 vì không tổ hợp nào trong bảng của chúng tôi tính điểm môn Âm nhạc hay môn Mĩ thuật. Chúng tôi kiểm cả bảng: không có khối nào.

Nhưng đường vào ngành nghệ thuật không đi qua điểm môn học. Nó đi qua bài thi năng khiếu do chính trường tổ chức. Trong bảng của chúng tôi có 31 khối dùng bài thi ấy, và trong tệp đề án có 37 lượt ngành nhận một khối như thế.

Phép đếm của bài này không tính được 37 lượt đó cho ai cả, vì bài thi năng khiếu không phải môn em chọn ở lớp 10. Nên nếu em nhắm nghề vẽ, nghề nhạc hay kiến trúc, con số 0 ở trên không nói gì về em. Việc phải làm là xem trường mình nhắm tổ chức thi năng khiếu môn gì, thi lúc nào.

Năm trăm lượt ấy đến từ đâu

Chúng đến từ mười tám trường mà chúng tôi mở được đề án và đọc thẳng bảng tổ hợp, không phải toàn bộ trường của cả nước.

Và tập ấy lệch theo một hướng cần biết: trong mười tám trường không có trường bách khoa nào, không có trường y dược chuyên ngành nào, không có trường khoa học xã hội và nhân văn nào, cũng không có trường nghệ thuật nào.

Chỗ lệch ấy đẩy con số theo hướng nào thì đoán được. Thiếu bách khoa và trường y thì phần thưởng của Vật lí với Hoá học bị đếm hụt. Thiếu trường nhân văn thì phần nền cũng bị đếm hụt. Nên hãy đọc bảng trên như thứ tự và độ chênh giữa các môn, đừng đọc như con số tuyệt đối của cả nước.

Chúng tôi đã cho máy thử cả 169 trường đại học có địa chỉ trong danh mục và chỉ dựng được bảng cho 16 trường trong số đó, cộng thêm hai trường thêm tay. Quét lại lần nữa ngày 11/9/2026 không thêm được trường nào: chỗ tắc là nhiều trường lớn dùng mã tuyển sinh riêng thay cho mã ngành bảy số, nên không có gì để ghép vào danh mục.

Ba điều nên nhớ

1. 1.Hơn một nửa số cửa mở sẵn cho mọi học sinh. 287 trong 500 lượt với tới được mà không cần chọn môn nào, qua D01, D14, C03 và D09.
2. 2.Hai lượt chọn đầu quyết định gần hết. Môn thứ nhất thêm 103 lượt, môn thứ hai thêm 51, môn thứ ba và thứ tư cộng lại chỉ thêm 25.
3. 3.Không có bộ bốn môn nào là hỏng. Bộ hẹp nhất vẫn mở 60% số cửa, bộ rộng nhất là 93%.

Muốn xem riêng môn đầu tiên nên chọn thế nào, bài về môn lựa chọn đầu tiên tính phần ấy theo danh mục ngành thay vì theo đề án. Còn trang tra cứu khối thi cho biết từng khối gồm những môn nào.

Số trong bài này lấy ở đâu

• •Tất cả các con số trong bài: đếm trên 500 bản ghi có tổ hợp trong tệp quan sát của dự án, ngày 11/9/2026. Tệp gồm mười tám trường, bóc từ trang tuyển sinh của chính trường trong tháng 8 và 9/2026 bằng npm run khoi:ra trong mã nguồn.
• •Cách tính "với tới": một lượt ngành được tính cho một bộ môn nếu ngành ấy nhận ít nhất một tổ hợp mà mọi môn của tổ hợp đó nằm trong bốn môn ai cũng học cộng với các môn trong bộ. Một ngành ở hai trường thì đếm hai lượt.
• •Con số 126 bộ: số cách chọn bốn môn khác nhau trong chín môn lựa chọn. Chúng tôi đếm hết cả 126, không lấy mẫu.
• •Bốn môn ai cũng học và chín môn lựa chọn: Thông tư 32/2018/TT-BGDĐT, sửa đổi bởi Thông tư 13/2022/TT-BGDĐT.
• •Câu "không tổ hợp nào tính điểm Âm nhạc hay Mĩ thuật": lọc toàn bộ bảng tổ hợp trong dữ liệu của Gate Future ngày 11/9/2026, kết quả là không khối nào. Cũng trong bảng ấy có 31 khối dùng bài thi năng khiếu do trường tổ chức.
• •Bài viết nói về mùa tuyển sinh 2026. Trước khi chốt môn học hay chốt nguyện vọng, các em mở lại đề án của trường mình nhắm, vì đó mới là văn bản có hiệu lực, còn bài này chỉ là chỗ chỉ đường.