Môn lựa chọn đầu tiên nên là môn nào: đo cả bảy môn

Chương trình 2018 cho các em chọn bốn môn lựa chọn từ lớp 10. Nhưng trước khi chọn môn nào, có một điều nên biết: các em đã có sẵn 206 ngành mà không cần chọn gì cả.

Đó là số ngành với tới được bằng những khối chỉ gồm môn bắt buộc — Toán, Ngữ văn, Ngoại ngữ, Lịch sử — mà lớn nhất là khối D01 với 205 ngành. Con số 206 ấy là cái nền, và mỗi môn lựa chọn là một khoản mở thêm.

Bài này trả lời đúng một câu: môn đầu tiên nên chọn môn nào thì mở được nhiều cửa nhất.

Hai môn hơn hẳn phần còn lại

Khoảng cách giữa hai môn dẫn đầu và phần còn lại rất xa: Vật lí và Hoá học mỗi môn mở thêm hơn sáu mươi ngành, còn môn xếp thứ ba chỉ mở thêm mười tám.

Nếu các em chưa biết mình muốn gì và chỉ muốn giữ nhiều cửa nhất có thể, thì môn đầu tiên nên là Vật lí hoặc Hoá học. Đó là câu trả lời ngắn.

Nhưng "thêm bao nhiêu" không quan trọng bằng "thêm cái gì"

Vật lí thêm 63, Hoá học thêm 62 — gần như bằng nhau. Chọn theo con số thì thành tung đồng xu. Nhìn phần thêm nằm ở đâu mới thấy hai môn ấy mở ra hai vùng khác nhau:

Vật lí dồn vào nhóm kỹ thuật: Kỹ thuật 25 ngành, Công nghệ kỹ thuật 13, Khoa học tự nhiên 7. Đây là đường vào cơ khí, điện – điện tử, ô tô, xây dựng, vi mạch.

Hoá học cũng có kỹ thuật (21 ngành), nhưng nó mang theo thứ Vật lí gần như không có: 9 ngành lĩnh vực Sức khỏe, so với đúng 1 ngành của Vật lí. Hoá là môn nền của nhóm y – dược, nên bỏ nó là gần như đóng cửa nhóm ấy.

Nói gọn: nếu nghề y có mặt trong đầu các em, dù chỉ mờ mờ, môn đầu tiên nên là Hoá học. Nếu không, và các em nghiêng về máy móc, thì Vật lí.

Còn Sinh học với 18 ngành thêm vào là một trường hợp riêng — nó chỉ thật sự có giá khi đi cùng Hoá học. Một mình Sinh học chỉ mang thêm 5 ngành sức khoẻ; ghép với Hoá thì thành khối B00 với 16 ngành sức khoẻ. Bài về khối B00 nói kỹ chỗ này.

Bốn môn cuối bảng: đừng đọc con số một cách máy móc

Tin học thêm 5, Địa lí thêm 4, Giáo dục kinh tế và pháp luật thêm 4, Công nghệ thêm 0. Nhìn qua thì như bốn môn vô dụng cho việc xét tuyển. Không phải vậy, và lý do đáng nói.

Ba môn đầu — Tin học, Công nghệ, Giáo dục kinh tế và pháp luật — có hẳn một họ khối riêng để nhận chúng: khối X với 25 tổ hợp. Chúng có cửa. Chỉ là những ngành sau cửa ấy hầu hết đã có cửa khác rộng hơn từ trước, nên phần thêm mới nhỏ.

Nghĩa là: chọn Tin học vì thích lập trình thì hoàn toàn hợp lý, và công sức ấy được tính vào tổ hợp. Chỉ đừng chọn nó với kỳ vọng nó mở thêm nhiều cửa.

Âm nhạc và Mĩ thuật: con số 0 của chúng có nghĩa khác

Hai môn này không có trong bảng trên, và đó là chủ ý.

Trong dữ liệu của chúng tôi, không một tổ hợp xét tuyển nào dùng điểm môn Âm nhạc hay môn Mĩ thuật. Không phải vì ngành nghệ thuật ít, mà vì chúng tuyển bằng cách khác: 31 khối thi có bài năng khiếu do chính trường tổ chức — thi vẽ, thi hát, thi biểu diễn — chứ không lấy điểm môn học ở phổ thông.

Hệ quả cụ thể cho các em: học môn Mĩ thuật ở trường không trực tiếp thành điểm xét tuyển ngành mỹ thuật. Nó có ích cho việc luyện thi năng khiếu, nhưng cái vào tổ hợp là điểm bài thi của trường đại học.

Nếu hướng đi của các em là mỹ thuật, kiến trúc, âm nhạc hay sân khấu, thì việc cần làm không phải chọn môn lựa chọn cho đúng, mà là tìm xem trường mình nhắm tổ chức thi năng khiếu thế nào và đăng ký ở đâu.

Vậy chốt thế nào cho môn đầu tiên

1. 1.Nghề y, dược, hay bất cứ thứ gì trong nhóm sức khoẻ có trong đầu → Hoá học. Nó vừa mở 62 ngành, vừa mang theo nhiều ngành sức khoẻ nhất: 9 ngành, so với 5 của Sinh học và đúng 1 của Vật lí.
2. 2.Nghiêng về máy móc, kỹ thuật, công nghệ → Vật lí. Thêm 63 ngành, dồn vào đúng nhóm ấy.
3. 3.Chưa biết gì cả → vẫn là một trong hai môn trên. Chúng hơn phần còn lại quá xa để tung đồng xu với môn khác.
4. 4.Đã chắc hướng đi nằm ở ngôn ngữ, sư phạm xã hội, báo chí → môn đầu tiên không gấp. Cái nền 206 ngành đã gồm phần lớn vùng ấy rồi; hãy dành lượt chọn cho môn các em học tốt nhất.

Ba môn còn lại thì tính sau, và tính dễ hơn nhiều — vì lúc đó các em đã biết mình đang đi hướng nào. Trang tra cứu khối thi có bảng của cả 110 khối để đối chiếu.

Số trong bài này lấy ở đâu

• •Toàn bộ bảng, và các con số 206, 269, 268, 224, 211, 210, 31: đếm trong danh mục 369 ngành và danh sách môn của từng khối do Gate Future dựng, ngày 1/9/2026. Đây là số trong dữ liệu của chúng tôi, không phải số của cả nước.
• •"Với tới": giả định các em chọn đúng một môn đó trong bốn môn lựa chọn, rồi cộng mọi tổ hợp mà bộ môn ấy đi được — kể cả tổ hợp chỉ gồm môn bắt buộc. Không phải số ngành của riêng một khối.
• •Mốc 206 ngành: số ngành với tới bằng những khối chỉ gồm Toán, Ngữ văn, Ngoại ngữ 1 và Lịch sử — bốn môn mà chương trình 2018 bắt mọi học sinh học. Trong danh mục có 32 ngành không ghi mã tổ hợp nào mà ghi "xét học bạ" hoặc "xem đề án của trường"; những ngành ấy không được tính vào mốc này, vì bài tính theo tổ hợp chứ không tính mọi đường vào đại học.
• •Âm nhạc và Mĩ thuật: trong danh sách môn của chúng tôi, không khối nào dùng điểm hai môn này. 31 khối có bài năng khiếu, nhưng đó là bài thi do trường đại học tự tổ chức, không phải điểm môn học ở phổ thông.
• •Cách xếp lĩnh vực: Thông tư 09/2022/TT-BGDĐT, danh mục thống kê ngành đào tạo trình độ đại học.
• •Bài viết nói về mùa tuyển sinh 2026. Trước khi chốt nguyện vọng, các em mở lại đề án của trường mình nhắm — đó mới là văn bản có hiệu lực.