A01 hay D01: giữ Vật lí thì được 63 ngành

A01 là Toán, Vật lí, Ngoại ngữ. D01 là Ngữ văn, Toán, Ngoại ngữ. Hai khối đổi nhau đúng một môn — Vật lí thành Ngữ văn — và trong danh mục 369 ngành của chúng tôi, tính ngày 1/9/2026, chỗ đổi ấy làm lệch 132 ngành: 137 ngành nhận cả hai, 63 ngành chỉ A01 với tới, 69 ngành chỉ D01.

Nhưng cuộc đổi này không cân, và chỗ không cân nằm ở phiếu đăng ký môn lựa chọn — tờ giấy các em điền ở lớp 10 để chọn bốn môn trong chín môn — chứ không nằm ở số ngành.

D01 không đòi em học thêm môn nào cả

Chương trình 2018 bắt mọi học sinh học Toán, Ngữ văn, Ngoại ngữ và Lịch sử. Ba môn của D01 nằm gọn trong bốn môn ấy, nên D01 không đòi em chọn thêm môn nào. Em nào cũng đi được, không cần quyết định gì từ lớp 10.

A01 thì đòi thêm một môn: Vật lí.

Đó là cách đúng để đặt câu hỏi. Không phải "khối nào rộng hơn" — hai khối chênh nhau đúng sáu ngành, 206 so với 200, gần như bằng nhau. Câu hỏi thật là: một môn lựa chọn dành cho Vật lí thì mở được gì, và bỏ đi thì mất gì.

Một môn đổi lấy 63 ngành kỹ thuật

Năm mươi trong sáu mươi ba ngành nằm ở bốn nhóm đầu, và cả bốn đều là nhóm cần Vật lí làm nền: Kỹ thuật điện – điện tử, Kỹ thuật Điện tử – Viễn thông, An toàn thông tin, Công nghệ thực phẩm, Vật lý học, Kỹ thuật môi trường.

Với những ngành ấy Vật lí không phải môn để lấy điểm, mà là môn các em sẽ dùng suốt bốn năm sau đó. Trường giữ nó trong tổ hợp vì lý do rất thực tế: nhận vào một sinh viên chưa có nền Vật lí thì năm nhất sẽ rất nặng.

Bỏ Vật lí thì đổi lại được 68 ngành khác

Bốn mươi bốn trong sáu mươi tám ngành nằm ở ba nhóm đầu — ngôn ngữ, sư phạm và khoa học xã hội. Đây là nhóm mà Ngữ văn có vai trò thật, nên trường đặt nó vào tổ hợp thay cho Vật lí.

Có mấy cái tên trong danh sách D01 dễ làm các em ngạc nhiên: Điều dưỡng, Thú y, Khoa học cây trồng, Thiết kế đồ họa. Chúng vào được D01 vì trường xét chúng bằng nhiều tổ hợp khác nhau, và D01 là một trong số đó — không phải vì ngành ấy thiên về chữ nghĩa.

Mã Holland: hai vùng gần như không chạm nhau

Đến đây thì con số nói rõ hơn mọi lời khuyên. Mỗi ngành trong danh mục được gắn một mã Holland — cách phân sáu nhóm sở thích nghề nghiệp. Gộp riêng hai nhóm ngành độc quyền lại:

Ba nhóm cuối bảng là chỗ đáng nhìn kỹ. Nhóm S: sáu so với năm mươi lăm. Nhóm A: hai so với bốn mươi sáu. Nhóm R thì ngược lại, sáu mươi so với mười bốn.

Nói cách khác, 63 ngành chỉ A01 gần như không có ngành nào cho người thích làm việc với con người hay với ý tưởng sáng tạo. Còn 68 ngành chỉ D01 thì gần như không có ngành nào cho người thích tháo lắp, đo đạc, làm bằng tay.

Đây là hai vùng khác hẳn nhau, không phải hai mức độ rộng hẹp. Và điều đó gợi một cách chọn dễ hơn nhiều so với đếm số ngành: em muốn làm việc với máy móc và số liệu, hay với con người và chữ nghĩa?

Vậy quyết định thế nào

Một môn lựa chọn thì các em có bốn lượt chọn, nên câu hỏi không phải "được hay mất" mà là "lượt chọn này để dành cho môn gì".

Giữ Vật lí nếu trong đầu các em có bất kỳ ngành nào thuộc nhóm kỹ thuật, công nghệ, điện tử, vi mạch, an toàn thông tin — kể cả khi mới chỉ là một ý mờ. Sáu mươi ba ngành ấy không có đường vòng nào khác qua D01, và thêm một môn ở lớp 11 thì khó hơn giữ nó từ lớp 10 rất nhiều.

Bỏ Vật lí nếu các em đã khá chắc hướng đi nằm ở ngôn ngữ, sư phạm, báo chí hay khoa học xã hội, và muốn dành lượt chọn ấy cho một môn phục vụ hướng đó — Địa lí hoặc Giáo dục kinh tế và pháp luật chẳng hạn.

Và đây là chỗ nhẹ nhõm: giữ Vật lí không khoá các em vào A01. Môn ấy chỉ mở thêm, không đóng bớt: em vẫn đăng ký D01 được như thường, vì D01 chỉ gồm môn ai cũng học. Nói cho gọn thì chọn Vật lí là mở thêm một cửa mà không phải trả cửa nào — cái giá duy nhất là công sức học thêm một môn.

Ngược lại thì không đúng: bỏ Vật lí là đóng hẳn 63 ngành kia lại.

Muốn xem đủ danh sách, trang tra cứu khối A01 có 200 ngành và trang khối D01 có 206 ngành, đều chia theo lĩnh vực và bấm sang được từng ngành. Còn nếu các em đang phân vân giữa A01 và A00 thay vì D01, bài so sánh hai khối đó tính phần chênh khác hẳn.

Số trong bài này lấy ở đâu

• •Các con số 200, 206, 137, 63, 69, 50, 44: đếm trong danh mục 369 ngành của Gate Future ngày 1/9/2026. Đây là số trong danh mục của chúng tôi, không phải số ngành của cả nước.
• •Phải chọn thêm mấy môn: đếm từ danh sách môn của từng khối, trừ đi bốn môn mà chương trình giáo dục phổ thông 2018 bắt mọi học sinh học — Toán, Ngữ văn, Ngoại ngữ 1 và Lịch sử.
• •Cách xếp lĩnh vực: Thông tư 09/2022/TT-BGDĐT, danh mục thống kê ngành đào tạo trình độ đại học.
• •Mã Holland: gắn cho từng ngành trong danh mục, đối chiếu với nhóm nghề O*NET tương ứng. Một ngành mang nhiều mã, nên tổng các dòng lớn hơn số ngành.
• •Tổ hợp của từng ngành đối chiếu với đề án tuyển sinh do chính trường công bố ở những ngành chúng tôi mở được — xem bài về trường xét khối A00 để biết phạm vi đó tới đâu.
• •Bài viết nói về mùa tuyển sinh 2026. Trước khi chốt nguyện vọng, các em mở lại đề án của trường mình nhắm — đó mới là văn bản có hiệu lực.