Sinh học 12 · Chương 6Môi trường và sinh thái học quần thể

Ý chính cần nhớ

• Nhân tố sinh thái gồm nhân tố vô sinh (ánh sáng, nhiệt độ, độ ẩm…) và nhân tố hữu sinh (các sinh vật khác, kể cả con người).
• Giới hạn sinh thái là khoảng giá trị của một nhân tố mà trong đó sinh vật tồn tại được, gồm khoảng thuận lợi và khoảng chống chịu. Ra ngoài giới hạn là sinh vật chết.
• Quần thể có các đặc trưng: kích thước, mật độ, kiểu phân bố (theo nhóm, đồng đều, ngẫu nhiên), tỉ lệ giới tính, cấu trúc tuổi. Mật độ = số cá thể / diện tích hoặc thể tích.
• Kích thước quần thể sau một khoảng thời gian: Nₜ = N₀ + B − D + I − E (sinh, tử, nhập cư, xuất cư).
• Ước lượng kích thước bằng đánh dấu và bắt lại: lần 1 đánh dấu M cá thể rồi thả; lần 2 bắt C cá thể, trong đó R cá thể có dấu. N ≈ M·C/R.
• Môi trường không giới hạn thì quần thể tăng theo hàm mũ (đường cong chữ J). Môi trường có giới hạn thì tăng chậm dần khi gần sức chứa, đường cong chữ S.

Tự kiểm tra

Làm ra giấy trước, rồi mới bấm xem đáp án.

1. Câu 1.Lần đầu người ta đánh dấu 40 con cá rồi thả lại hồ. Lần hai bắt 30 con, trong đó 6 con có dấu. Ước lượng số cá trong hồ.

   Xem đáp án ▾

   ✓ 200. N ≈ 40·30/6 = 200.

2. Câu 2.Một quần thể có 800 cá thể sống trên 16 ha. Mật độ quần thể là bao nhiêu?

   Xem đáp án ▾

   ✓ 50 cá thể/ha. 800 : 16 = 50.

3. Câu 3.Đường cong tăng trưởng hình chữ S ứng với quần thể sống trong môi trường thế nào?

   Xem đáp án ▾

   ✓ Môi trường có giới hạn về nguồn sống. Nguồn sống giới hạn làm tốc độ tăng chậm dần khi số cá thể gần sức chứa của môi trường.