Ngữ văn 12 · Bài 8Dữ liệu trong văn bản thông tin
Các bài trong sách (tập hai)
- Đọc: Pa-ra-na (Parana) (Trích Nhiệt đới buồn – Cơ-lốt Lê-vi-Xtơ-rốt – Claude Lévi-Strauss)
- Đọc: Giáo dục khai phóng ở Việt Nam nhìn từ Đông Kinh Nghĩa Thục (Nguyễn Nam)
- Đọc: Đời muối (Trích Đời muối: Lịch sử thế giới – Mác Kơ-len-xki – Mark Kurlansky)
- Thực hành tiếng Việt: Tôn trọng và bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ
- Viết: Viết thư trao đổi về công việc hoặc một vấn đề đáng quan tâm
- Nói và nghe: Tranh biện về một vấn đề đời sống
- Thực hành đọc: Sách thay đổi lịch sử loài người (Vũ Đức Liêm)
Ý chính cần nhớ
- Dữ liệu là những thông tin cụ thể (số liệu, sự kiện, trích dẫn, hình ảnh) làm chỗ dựa cho điều văn bản nói. Dữ liệu sơ cấp do người viết tự thu (quan sát, khảo sát, phỏng vấn); dữ liệu thứ cấp lấy từ nguồn người khác đã công bố.
- Xét dữ liệu bằng ba câu hỏi: nguồn là ai; thu khi nào, bằng cách nào; có khớp với kết luận người viết rút ra không. Số liệu không nguồn, hoặc kết luận vượt quá số liệu, là dấu hiệu văn bản kém tin cậy.
- Dữ liệu có thể trình bày bằng lời, bảng, biểu đồ, sơ đồ, ảnh. Đọc biểu đồ thì xem tên, đơn vị, mốc thời gian trước rồi mới đọc con số.
- Văn bản thông tin có thể lồng kể, tả, nghị luận (Pa-ra-na là ghi chép của một nhà nhân học trên đường khảo sát), nhưng mục đích chính vẫn là đưa thông tin chính xác.
- Sở hữu trí tuệ: dùng chữ, hình, số liệu của người khác thì ghi nguồn; trích nguyên văn thì đặt trong ngoặc kép. Lấy ý của người khác mà không ghi nguồn là đạo văn, dù đã đổi chữ.
- Thư trao đổi về công việc có: địa điểm, ngày tháng; xưng hô và lời chào phù hợp; lí do viết; nội dung trao đổi rõ từng ý, có dữ liệu khi cần; đề nghị cụ thể; lời cảm ơn và kí tên. Giọng lịch sự, ngắn gọn.
⚠ Lỗi hay gặp
- Chép lại số liệu mà không nói số ấy làm rõ cho ý nào.
- Đọc biểu đồ mà bỏ qua đơn vị (phần trăm hay số người), dẫn tới so sánh sai.
- Viết thư trao đổi công việc bằng giọng tâm sự, dài dòng, không nêu rõ mình đề nghị gì.
Tự kiểm tra
Làm ra giấy trước, rồi mới bấm xem đáp án.
Câu 1.Phân biệt dữ liệu sơ cấp và dữ liệu thứ cấp.
Xem đáp án ▾
✓ Sơ cấp do người viết tự thu thập; thứ cấp lấy từ nguồn người khác đã công bố. Ví dụ: phiếu khảo sát lớp em tự phát là dữ liệu sơ cấp; số liệu trong niên giám thống kê là dữ liệu thứ cấp.
Câu 2.Một bài viết kết luận “học sinh cả nước lười đọc sách” dựa trên khảo sát 40 bạn trong một lớp. Kết luận ấy có vấn đề gì?
Xem đáp án ▾
✓ Kết luận vượt quá dữ liệu: 40 bạn trong một lớp không đại diện cho học sinh cả nước. Từ khảo sát ấy chỉ nói được về lớp đó. Muốn nói về cả nước cần mẫu lớn hơn nhiều và rải ở nhiều nơi.
Câu 3.Bức thư trao đổi công việc cần kết thúc bằng những gì?
Xem đáp án ▾
✓ Đề nghị cụ thể, lời cảm ơn, kí tên. Người nhận đọc xong phải biết mình được đề nghị làm gì và trả lời cho ai.
Bài kiểm tra bài 8
25 phút, cùng các dạng câu hỏi của đề tốt nghiệp, chỉ hỏi bài này. Chấm ngay, có lời giải từng câu.
Làm bài kiểm tra