Ngữ văn 12 · Bài 7Sự thật trong tác phẩm kí

Ý chính cần nhớ

• Kí ghi lại người thật, việc thật; giá trị của nó dựa trên tính xác thực. Người viết được chọn lọc, sắp xếp, bình luận, nhưng không được bịa ra sự kiện.
• Phóng sự (như Việc làng của Ngô Tất Tố) điều tra một vấn đề xã hội, dẫn nhiều chi tiết, lời người trong cuộc, giọng thường phê phán. Hồi kí (như Nhớ nghĩ chiều hôm của Đào Duy Anh) là người viết kể lại đời mình, xưng tôi, từ hiện tại nhìn về quá khứ.
• Dấu hiệu nhận ra kí: người kể xưng tôi và chính là tác giả; có thời gian, địa danh, tên người cụ thể; xen lời bình luận, suy ngẫm. Trong kí, kể thường đi cùng tả và bộc lộ cảm xúc.
• Đọc kí, hỏi hai câu: sự thật được kể là gì, và người viết nhìn sự thật ấy với thái độ nào. Cùng một sự việc, cách chọn chi tiết đã để lộ quan điểm của người viết.
• Ngôn ngữ trang trọng dùng trong giao tiếp chính thức (văn bản hành chính, phát biểu, thư gửi cơ quan): từ ngữ chuẩn mực, câu đầy đủ thành phần. Ngôn ngữ thân mật dùng với người quen, người thân: khẩu ngữ, xưng hô gần gũi, câu tỉnh lược. Dùng sai hoàn cảnh là lỗi.
• Bài nghị luận về cách ứng xử trong gia đình, xã hội nên đi từ một tình huống cụ thể, nêu rõ cách ứng xử em cho là đúng, lí giải bằng lí lẽ và bằng chứng, xét cả cách nhìn khác, rồi nói điều em làm được.

Tự kiểm tra

Làm ra giấy trước, rồi mới bấm xem đáp án.

1. Câu 1.Điểm khác nhau cơ bản giữa kí và truyện là gì?

   Xem đáp án ▾

   ✓ Kí viết về người thật, việc thật; truyện dựa trên hư cấu. Truyện có thể lấy cảm hứng từ chuyện thật nhưng được phép bịa nhân vật, sự kiện. Kí thì không.

2. Câu 2.Câu “Mẹ ơi, tối nay con về muộn chút nha!” dùng ngôn ngữ trang trọng hay thân mật? Vì sao?

   Xem đáp án ▾

   ✓ Thân mật. Người nói và người nghe là mẹ con; câu có tiếng gọi “ơi”, trợ từ “nha”, khẩu ngữ “chút”.

3. Câu 3.Hồi kí nhìn sự việc từ thời điểm nào?

   Xem đáp án ▾

   ✓ Từ hiện tại nhìn về quá khứ. Người viết đã đi qua sự việc nên có thể xen những đánh giá, chiêm nghiệm mà lúc ấy mình chưa có.