Tổ hợp xét tuyển có luật gì: bốn điều nên biết

Tổ hợp xét tuyển không phải trường muốn đặt thế nào cũng được. Quy chế ban hành kèm Thông tư 06/2026/TT-BGDĐT, ký và có hiệu lực ngày 15/2/2026, đặt ra mấy giới hạn — và ba trong số đó đủ sức làm hỏng những lời khuyên chọn khối đang được truyền tai nhau.

Bài này đọc thẳng văn bản gốc do Bộ Giáo dục và Đào tạo đăng, dịch từng điều ra thứ một học sinh dùng được.

Mọi tổ hợp đều phải có Toán hoặc Ngữ văn

Đây là điều khoản dễ hiểu nhầm nhất, nên nói cho kỹ.

Quy chế viết rằng phương thức xét bằng điểm thi tốt nghiệp "bắt buộc phải có môn Toán hoặc Ngữ văn với trọng số tính điểm xét của môn Toán hoặc môn Ngữ văn tối thiểu 1/3". Nghe qua thì tưởng phải tính toán gì đó phức tạp. Thực ra không.

Ở một chỗ khác trong cùng văn bản, quy chế đã định nghĩa sẵn: tổ hợp ba môn không nhân hệ số thì mỗi môn chiếm đúng 1/3. Ghép hai câu lại thì cái ngưỡng "tối thiểu 1/3" hoá ra chỉ có nghĩa là: Toán hoặc Ngữ văn phải có mặt trong tổ hợp. Ngưỡng chỉ thật sự cắn khi trường nhân hệ số một môn nào đó, làm phần đóng góp của Toán hay Văn tụt xuống dưới một phần ba.

Luật này áp cho cả phương thức xét học bạ, với đúng cách diễn đạt ấy.

Vậy nó ảnh hưởng tới ai? Không ảnh hưởng tới các khối quen thuộc — A00, A01, B00, C00, D01 đều đã có sẵn Toán hoặc Văn. Nó nhắm vào những tổ hợp ghép lạ, kiểu ba môn mà không có cả Toán lẫn Ngữ văn. Và nó cũng chính là lý do mùa 2026 xuất hiện một loạt tổ hợp mang chữ X mà những năm trước không có: các trường phải xếp lại tổ hợp của mình cho vừa luật.

Trường không được chia riêng chỉ tiêu cho từng tổ hợp

Điều này ít được nhắc, mà lại đụng thẳng vào một lời khuyên rất phổ biến: "đăng ký tổ hợp kia đi, tổ hợp đó điểm chuẩn thấp hơn".

Quy chế cấm cơ sở đào tạo "quy định mã xét tuyển riêng, số lượng tuyển sinh xét tuyển riêng cho từng phương thức xét tuyển hoặc tổ hợp xét tuyển". Cùng lúc, trường phải xác định độ lệch điểm giữa các tổ hợp và phương thức của cùng một ngành, theo hướng dẫn thống nhất của Bộ.

Hai điều đó cộng lại thì cái cửa hông mà lời khuyên kia trông cậy vào đã hẹp đi nhiều. Trước đây một ngành có thể để dành một phần chỉ tiêu cho một tổ hợp ít người đăng ký, và điểm chuẩn tổ hợp ấy tự nhiên thấp xuống. Bây giờ chỉ tiêu là chỉ tiêu chung của ngành.

Nói vậy không có nghĩa là mọi tổ hợp giờ bằng nhau tăm tắp. Mức quy đổi vẫn do chính trường xác định, nên chênh lệch vẫn có thể còn. Chỉ là nó không còn là thứ đoán trước được từ tin truyền miệng, và càng không đáng để đánh đổi bằng việc chọn một môn mình học kém hơn.

Chứng chỉ ngoại ngữ chỉ còn một chỗ đứng

Quy chế viết gọn: "Chứng chỉ ngoại ngữ chỉ được dùng cho quy đổi điểm môn ngoại ngữ trong tổ hợp xét tuyển hoặc sử dụng cho điểm khuyến khích".

Với em nào đang có IELTS hoặc đang tính thi lấy một tấm, câu ấy có hệ quả rất cụ thể: chứng chỉ chỉ phát huy tác dụng khi tổ hợp các em dùng có môn ngoại ngữ. A01, D01, D07 thì có đó. A00 gồm Toán, Vật lí, Hoá học — không có chỗ nào để đặt chứng chỉ vào.

Nghĩa là nếu các em đầu tư nhiều cho tiếng Anh mà lại đăng ký bằng A00, khoản đầu tư ấy gần như không được tính vào điểm xét. Đây là chỗ đáng cân nhắc khi phân vân giữa A00 và A01.

Quy chế còn buộc bảng quy đổi chứng chỉ phải được rà lại ít nhất hai năm một lần, dựa trên kết quả học tập thật của sinh viên đã trúng tuyển. Nói cách khác, mức quy đổi năm nay không hứa gì cho năm sau.

Ngưỡng 15,00 điểm là cửa vào, không phải điểm chuẩn

Quy chế đặt một sàn chung: thí sinh phải có tổng điểm ba môn thi tốt nghiệp theo tổ hợp xét tuyển đạt tối thiểu 15,00 trên thang 30 mới đủ điều kiện, áp dụng với thí sinh thi tốt nghiệp từ năm 2026. Sàn này không tính điểm ưu tiên và điểm cộng.

Chỗ hay bị hiểu nhầm: đây là ngưỡng để được đăng ký nguyện vọng, không phải điểm để đỗ. Trường nào cũng có điểm chuẩn riêng, phần lớn cao hơn 15 khá nhiều. Đủ 15 chỉ có nghĩa là hồ sơ của các em được vào hàng chờ.

Còn một mốc dành cho lứa thi 2027

Quy chế yêu cầu trường công bố việc điều chỉnh phương thức tuyển sinh tối thiểu 12 tháng trước, và khuyến khích công bố trước 36 tháng, tính từ năm tuyển sinh 2027.

Với học sinh lớp 11 năm nay, đó là một điều nên biết: những gì trường định đổi cho mùa 2027 thì đáng lẽ đã phải công bố rồi. Nếu trường các em nhắm chưa nói gì, khả năng cao là họ giữ nguyên — nhưng đó là chỗ nên hỏi thẳng phòng tuyển sinh của trường chứ đừng đoán.

Ba câu tóm lại

Nếu chỉ nhớ được ba điều từ bài này:

1. 1.Tổ hợp phải có Toán hoặc Ngữ văn — các khối quen thuộc đều đã có sẵn, không phải lo.
2. 2.Đừng chọn khối theo tin đồn điểm chuẩn — cơ chế sinh ra chênh lệch ấy đã bị siết, còn môn mình học được thì vẫn là môn mình học được.
3. 3.Chứng chỉ ngoại ngữ cần môn ngoại ngữ trong tổ hợp mới dùng được — chọn khối trước, rồi mới tính tấm chứng chỉ đáng đầu tư tới đâu.

Muốn xem một khối cụ thể gồm môn gì và mở ra ngành nào, trang tra cứu khối thi có bảng của từng khối, bấm sang được từng ngành.

Số trong bài này lấy ở đâu

• •Toàn bộ điều khoản trích trong bài: Quy chế tuyển sinh ban hành kèm Thông tư 06/2026/TT-BGDĐT ngày 15/2/2026, đọc toàn văn bản do Bộ Giáo dục và Đào tạo đăng trên cổng tuyển sinh, ngày 1/9/2026. Cụ thể: định nghĩa trọng số ở Điều 2 khoản 16; luật bắt buộc Toán hoặc Ngữ văn ở Điều 6 khoản 5 và khoản 6; luật về chứng chỉ ngoại ngữ ở Điều 6 khoản 4; luật cấm chia chỉ tiêu theo tổ hợp ở Điều 6 khoản 7; ngưỡng 15,00 ở Điều 6 khoản 3.
• •Thông tư này thay thế Thông tư 08/2022/TT-BGDĐT và Thông tư 06/2025/TT-BGDĐT.
• •Bài viết đọc văn bản đang có hiệu lực tại ngày 1/9/2026. Quy chế đứng nguyên cho tới khi có thông tư thay thế, nhưng hướng dẫn tuyển sinh thì Bộ ra mới mỗi năm — trước khi đăng ký, các em mở lại hướng dẫn của đúng năm mình thi.
• •Bài này nói luật chung. Chuyện một trường cụ thể xét tổ hợp nào cho ngành nào thì nằm trong đề án tuyển sinh của chính trường đó — cách mở đề án ra đọc mất khoảng hai phút.