Lịch sử 12 · Chủ đề 3Cách mạng tháng Tám năm 1945, chiến tranh giải phóng dân tộc và chiến tranh bảo vệ Tổ quốc trong lịch sử Việt Nam (từ tháng 8 năm 1945 đến nay)

Ý chính cần nhớ

• Nhật đảo chính Pháp ngày 9/3/1945; ngày 15/8/1945 Nhật đầu hàng Đồng minh. Chớp thời cơ, Đảng và Mặt trận Việt Minh phát động Tổng khởi nghĩa, giành chính quyền ở Hà Nội (19/8/1945), Huế (23/8/1945), Sài Gòn (25/8/1945). Ngày 2/9/1945, Chủ tịch Hồ Chí Minh đọc Tuyên ngôn Độc lập, khai sinh nước Việt Nam Dân chủ Cộng hoà.
• Ngày 19/12/1946, Chủ tịch Hồ Chí Minh ra Lời kêu gọi toàn quốc kháng chiến. Đường lối kháng chiến: toàn dân, toàn diện, trường kì, tự lực cánh sinh. Các chiến dịch lớn: Việt Bắc (1947), Biên giới (1950), Điện Biên Phủ (kết thúc ngày 7/5/1954). Hiệp định Giơ-ne-vơ kí ngày 21/7/1954 buộc Pháp chấm dứt chiến tranh ở Đông Dương.
• Sau năm 1954, đất nước tạm chia hai miền, lấy vĩ tuyến 17 làm giới tuyến quân sự tạm thời. Miền Bắc xây dựng chủ nghĩa xã hội và là hậu phương lớn; miền Nam đấu tranh chống Mỹ và chính quyền Sài Gòn. Mỹ lần lượt dùng ba chiến lược: Chiến tranh đặc biệt (1961 – 1965), Chiến tranh cục bộ (1965 – 1968), Việt Nam hoá chiến tranh (1969 – 1973).
• Phong trào Đồng khởi (1959 – 1960) đưa cách mạng miền Nam từ thế giữ gìn lực lượng sang thế tiến công. Tổng tiến công và nổi dậy Tết Mậu Thân 1968 buộc Mỹ đàm phán ở Pa-ri. Hiệp định Pa-ri kí ngày 27/1/1973, quân Mỹ rút về nước. Tổng tiến công và nổi dậy mùa Xuân 1975 mở đầu bằng chiến dịch Tây Nguyên, kết thúc bằng chiến dịch Hồ Chí Minh, giải phóng Sài Gòn ngày 30/4/1975.
• Sau năm 1975, Việt Nam đấu tranh bảo vệ biên giới Tây Nam, cùng lực lượng cách mạng Cam-pu-chia giải phóng Phnôm Pênh ngày 7/1/1979; bảo vệ biên giới phía Bắc từ ngày 17/2/1979; bảo vệ chủ quyền biển, đảo, trong đó có trận Gạc Ma thuộc quần đảo Trường Sa ngày 14/3/1988.
• Một số bài học từ các cuộc kháng chiến: giữ vững độc lập dân tộc gắn với chủ nghĩa xã hội; phát huy sức mạnh khối đại đoàn kết toàn dân tộc; kết hợp sức mạnh dân tộc với sức mạnh thời đại; tiến hành chiến tranh nhân dân.

Tự kiểm tra

Làm ra giấy trước, rồi mới bấm xem đáp án.

1. Câu 1.Trong Tổng khởi nghĩa tháng Tám năm 1945, chính quyền ở Hà Nội, Huế, Sài Gòn lần lượt về tay nhân dân vào những ngày nào?

   Xem đáp án ▾

   ✓ 19/8/1945, 23/8/1945, 25/8/1945. Hà Nội giành chính quyền trước, rồi đến Huế, sau cùng là Sài Gòn. Ba thắng lợi này quyết định thắng lợi của cả cuộc Tổng khởi nghĩa.

2. Câu 2.Vì sao vĩ tuyến 17 không phải là biên giới quốc gia?

   Xem đáp án ▾

   ✓ Vì Hiệp định Giơ-ne-vơ chỉ quy định đó là giới tuyến quân sự tạm thời. Hiệp định công nhận độc lập, chủ quyền, thống nhất và toàn vẹn lãnh thổ của Việt Nam. Giới tuyến chỉ để hai bên tập kết quân, chờ tổng tuyển cử thống nhất đất nước.

3. Câu 3.Tháng 12/1972, quân dân miền Bắc đánh bại cuộc tập kích bằng máy bay B52 của Mỹ vào hai thành phố nào?

   Xem đáp án ▾

   ✓ Hà Nội và Hải Phòng. Trận đánh kéo dài 12 ngày đêm, còn được gọi là trận Điện Biên Phủ trên không. Thất bại này buộc Mỹ trở lại bàn đàm phán và kí Hiệp định Pa-ri.