Lịch sử 12 · Chủ đề 1Thế giới trong và sau Chiến tranh lạnh

Ý chính cần nhớ

• Tháng 2/1945, lãnh đạo ba nước Liên Xô, Mỹ, Anh họp Hội nghị I-an-ta, thoả thuận cách kết thúc chiến tranh, chia khu vực ảnh hưởng và lập Liên hợp quốc. Những thoả thuận ấy là khung của trật tự hai cực I-an-ta.
• Hiến chương Liên hợp quốc được kí ngày 26/6/1945 và có hiệu lực ngày 24/10/1945; ngày có hiệu lực được lấy làm ngày thành lập Liên hợp quốc. Mục đích chính: duy trì hoà bình, an ninh quốc tế và thúc đẩy hợp tác giữa các nước.
• Nguyên tắc hoạt động: bình đẳng chủ quyền giữa các quốc gia, không can thiệp vào công việc nội bộ, giải quyết tranh chấp bằng biện pháp hoà bình, nhất trí giữa năm nước lớn. Năm nước ấy là năm uỷ viên thường trực Hội đồng Bảo an: Liên Xô (nay là Liên bang Nga), Mỹ, Anh, Pháp, Trung Quốc.
• Việt Nam trở thành thành viên Liên hợp quốc ngày 20/9/1977 và đã hai lần là uỷ viên không thường trực Hội đồng Bảo an, nhiệm kì 2008 – 2009 và 2020 – 2021.
• Chiến tranh lạnh mở đầu từ tháng 3/1947: hai phe do Mỹ và Liên Xô đứng đầu đối đầu trên mọi lĩnh vực, nhưng hai siêu cường không đánh nhau trực tiếp. Hai khối quân sự đối lập ra đời: NATO (4/1949) và Tổ chức Hiệp ước Vác-sa-va (5/1955).
• Tháng 12/1989, lãnh đạo Liên Xô và Mỹ tuyên bố chấm dứt Chiến tranh lạnh. Liên Xô tan rã tháng 12/1991 thì trật tự hai cực sụp đổ hẳn. Sau đó Mỹ là siêu cường duy nhất nhưng không tự quyết được mọi việc; thế giới chuyển dần sang nhiều trung tâm, các nước lấy phát triển kinh tế làm trọng điểm.

Tự kiểm tra

Làm ra giấy trước, rồi mới bấm xem đáp án.

1. Câu 1.Hiến chương Liên hợp quốc được kí ngày 26/6/1945. Vì sao ngày thành lập Liên hợp quốc lại là 24/10/1945?

   Xem đáp án ▾

   ✓ Vì đó là ngày Hiến chương có hiệu lực. Hiến chương chỉ có hiệu lực khi đủ số nước phê chuẩn theo quy định. Ngày có hiệu lực mới là ngày tổ chức chính thức ra đời.

2. Câu 2.Kể tên năm uỷ viên thường trực Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc.

   Xem đáp án ▾

   ✓ Liên Xô (nay là Liên bang Nga), Mỹ, Anh, Pháp, Trung Quốc. Đây là năm nước lớn mà nguyên tắc nhất trí của Hiến chương nhắc tới: nghị quyết quan trọng của Hội đồng Bảo an cần cả năm nước cùng đồng ý.

3. Câu 3.Chiến tranh lạnh chấm dứt và trật tự hai cực sụp đổ lần lượt vào những thời điểm nào?

   Xem đáp án ▾

   ✓ Tháng 12/1989 và tháng 12/1991. Tháng 12/1989, Liên Xô và Mỹ tuyên bố chấm dứt Chiến tranh lạnh. Trật tự hai cực chỉ sụp đổ hẳn khi một trong hai cực là Liên Xô tan rã, tháng 12/1991.